Zebra

De zebra is een kleine, gedrongen paardachtige, afkomstig van de steppes van Centraal en Zuid-Afrika. Ze worden gekenmerkt door hun zwartwit gestreepte vacht. De strepen op de vacht zijn bedoeld om roofdieren in verwarring te brengen. Een kudde vormt voor een roofdier een grote massa en individuen zijn hierdoor moeilijk te onderscheiden. Daarnaast zijn er nog twee theorieën over de werking van de vacht. Het zou helpen met het reguleren van de lichaamstemperatuur en daarbij zou het ook een werende werking op insecten hebben. Zebra's leven in kleine kuddes, die zich samenvoegen tot grote groepen van soms honderden dieren. Omdat ze veel vijanden hebben is het veiliger om in grote groepen te reizen. Ze mengen zich dan ook vaak samen met kuddes gnoes en antilopes. Ze staan erom bekend ijzersterke hoeven te hebben, en kunnen af met weinig water en voedsel.

Algemeen
left|thumb|100px

Binnen de familie van de paardachtigen zijn er twee ondergeslachten waar de zebra invalt. Het ondergeslacht van de 'Hippotigris' omvat drie soorten: de steppenzebra (die zes ondersoorten heeft), de Kaapse bergzebra en Hartmanns bergzebra. Het ondergeslacht 'Dolichohippus' omvat maar één soort, de Grevýzebra, die sterk van de andere soorten verschilt. De verschillende (onder)soorten zebra's worden hieronder besproken.

Grevy Zebra
Namen

Equus grevyi

Klasse: Zoogdieren (Mammalia)

Orde: Onevenhoevigen (Perissodactyla)

Familie: Paardachtigen (Equidae)

Geslacht: Paarden (Equus)

Soort: Tijgerpaard (Hippotigris)

Leefomstandigheden 

De Grevyzebra is een van de meest noordelijk voorkomende zebrasoort, de soort kwam vroeger voornamelijk voor in Somalië, Ethiopië en Noord-Kenia. Tegenwoordig komt de Grevyzebra alleen voor in enkele parken in Kenia en Ethiopië.

De Grevyzebra is voornamelijk in de schemering actief, op het heetst van de dag staan de kuddes in de schaduw. De kuddes bestaan uit vier tot twintig dieren, bestaand uit enkele merries en hun jongen. Jonge mannetjes zonder territorium leven in vrijgezellengroepjes. De oudere mannetjes leven solitair. Soms voegen kuddes zich bij elkaar, en ontstaan er gemengde kuddes van een paar honderd zebra’s. Ook komen er kuddes voor waar ook giraffen, beisa’s (Oost-Afrikaanse spiesbok) en elandantilopen in voorkomen. In het zuiden van het leefgebied komen ook steppezebra’s, impala’s en kafferbuffels voor in de gemengde kuddes.

Exterieur De Grevyzebra is een grootste soort zebra. De schofthoogte kan oplopen van 1.40 tot 1.60 meter en ze kunnen 3.20 tot 3.50 meter lang worden. De staart wordt gemiddeld tussen de 38 en 75 centimeter. Vrouwtjes kunnen 350 tot 400 kilogram wegen, de mannetjes 380 tot 450 kilogram.

De Grevyzebra is te herkennen aan het witte lijf met dunne, zwarte strepen die dicht op elkaar staan en over het hele lijf lopen. De buik en de basis van de staart zijn wit, de staart eindigt in een zwarte pluim. De strepen op de hals en buik zijn verticaal en lopen door in de manen, die op de benen en achterhand zijn horizontaal. De Grevyzebra’s hebben een brede zwarte aalstreep, en daarnaast een witte, ongestreepte rand. De oren zijn breed, rond en hebben een zwarte rand en een witte top. Rond de neus en mond is de Grevyzebra bruin/zwart gekleurd.

Voortplanting

Grevyzebra vrouwtjes werpen altijd op een vaste plek, na een lange draagtijd van 350 tot 400 dagen. Na een kwartier kan het veulen staan, en na 3 maanden drinkt het zijn eerste water en eet voor het eerst vast voedsel. Na zeven maanden zijn de veulens vrijwel onafhankelijk, maar blijven toch tot hun tweede of derde jaar bij hun moeder. De veulens zien er anders uit bij hun geboorte, de strepen zijn eerder bruin dan zwart, en ze hebben lange haren verdeeld over hun buik.

Quagga
De Quagga is een uitgestorven ondersoort van de Zebra. Hij was speciaal omdat hij niet over zijn hele lichaam strepen had, op zijn hoofd en voorhand wel, maar zijn achterhand was streeploos en bruin van kleur. De laatst bekende Quagga merrie stierf op 12 augustus 1883 in Artis in Amsterdam. Het is het eerste uitgestorven dier waarvan het DNA werd bestudeerd; zo ontdekte men in 1980 dat de Quagga niet een aparte zebrasoort was, maar een ondersoort van de Steppenzebra. In 1986 heeft de wetenschapper Reinhold Rau een fokprogramma gestart dat probeert om de Quagga weer terug te fokken. Dit wordt gerealiseerd aan de hand van DNA dat afkomstig is van de steppenzebra. De derde en vierde generatie veulens uit dit fokprogramma beginnen qua kleur al veel te lijken op de 'uitgestorven' Quagga.

Burchell Zebra
thumb|Veulen van een Burchell-zebra

Grant Zebra
thumb|Chapman Zebra + Veulen in de Regen, Blijdorp Rotterdam

Chapman Zebra
Namen

Equus Quagga Antiquorum

Klasse: Zoogdieren (Mammalia)

Orde: Onevenhoevigen (Perissodactyla) Familie: Paardachtigen (Equidae)

Geslacht: Paarden (Equus)

Soort: Steppezebra (Equus quagga)

Leefomstandigheden

Van oorsprong leeft de Chapmanzebra in de open grasvlakten en savannegebieden, voornamelijk in Angola en Zuidwest Afrika. Ze eten gras en kruiden.

Chapmanzebra’s leven in kuddes, die voornamelijk uit merries met hun veulens bestaan met één hengst. Er lopen ook groepen hengsten rond, de solitaire hengsten. Tijdens de trek voegen de kuddes zich samen tot één grote kudde.

Exterieur thumb|right|Chapmanzebra Close-up Zoals alle zebra’s zijn Chapmanzebra’s zwart-wit gestreept, maar tussen de donkere strepen hebben deze zebra’s een soort schaduwstreep. Het is goed te zien op de foto rechts.

Gemiddeld worden de Chapmanzebra’s 1.30 meter hoog, en wegen rond de 300 kilogram. Chapmanzebra’s kunnen 28 jaar worden, en qua uiterlijk verschillen de mannetjes niet veel van de vrouwtjes.

Voortplanting

Chapmanzebra’s paren tussen oktober en november, de draagtijd is 11 tot 13 maanden.

Chapmanzebra’s in dierentuinen

Er leeft een groot aantal Chapmanzebra’s in dierentuinen. Ze eten voornamelijk hooi, paardenbrokken, appels, groente, wortelen, brood en havermout. In Blijdorp leeft een groep van 7 Chapmanzebra’s en krijgen de merries regelmatig veulens.

Bronnen, referenties en/of voetnoten
Grevyzebra
 * http://nl.wikipedia.org/wiki/Gr%C3%A9vyzebra
 * http://www.natuurinformatie.nl/ndb.wnf/natuurdatabase.nl/i000284.html

Quagga
 * http://en.wikipedia.org/wiki/Quagga
 * http://www.quaggaproject.org/

Chapmanzebra:
 * http://www.natuurinformatie.nl/ndb.blijdorp/natuurdatabase.nl/i000125.html
 * http://www.wild-about-you.com/GameChapmanZebra.htm
 * Infobord Blijdorp Rotterdam