EOTRH

Equine Odontoclastic Tooth Resorption and Hypercementosis is een aandoening aan het gebit van het paard die vaak wordt afgekort als EOTRH. De aandoening wordt het meest gezien bij koudbloedpaarden op leeftijd en in de meeste gevallen zijn alleen de snijtanden aangetast. De laatste jaren krijgt deze aandoening steeds meer aandacht waardoor de diagnose ook steeds vaker gesteld wordt.

Oorzaak of etiologie
De precieze oorzaak van EORTH is nog niet bekend. Mogelijk heeft het te maken met een slecht functionerend immuunsysteem waardoor de eigen cellen van het paard de tanden af beginnen te breken. Een andere mogelijkheid is dat bepaalde bacteriën betrokken zijn bij het afbraakproces of dat de aandoening getriggerd wordt door afwijkende krachten die op de tanden inwerken.

Ziekteverloop of pathogenese
Bij paarden met EORTH worden de tanden als het ware van binnen opgelost. Het materiaal waar de tand en de tandkas uit opgebouwd zijn wordt door bepaalde lichaamseigen cellen afgebroken. Rondom de wortels van de tanden wordt vervolgens een grote hoeveelheid cement geproduceert door andere cellen. Waardoor dit proces op gang komt bij bepaalde paarden is onbekend. Wel weten we dat het meer voorkomt bij Ijslanders en koudbloedrassen. Het gaat meestal om paarden ouder dan 15 jaar en vaker bij hengsten en ruinen dan bij merries. De buitenste snijtanden zijn steeds het ergst aangetast en bij verder gevorderde gevallen zijn ook de overige snijtanden beschadigd. In sommige gevallen kunnen ook de haaktanden en soms zelfs de kiezen in het proces betrokken zijn.

Symptomen
Paarden die problemen hebben met hun gebit laten vaak heel weinig merken. Ook bij EOTRH wordt de aandoening daardoor vaak pas in een laat stadium ontdekt. Het is dus van belang dat je als eigenaar erg alert bent op het voorkomen van een of meer van de volgende symptomen:
 * Langzamer eten dan voorheen
 * Verminderde eetlust
 * Moeite met hard voedsel (bijvoorbeeld wortels)
 * Abnormaal veel speeksel
 * Het bit niet meer in willen
 * Verzet tegen het bit tijdens het rijden
 * Grote hoeveelheid tandsteen
 * Vieze geur uit de mond
 * Verdikking van het slijmvlies ter hoogte van de wortels van de aangetaste tanden
 * Blootliggende tandwortels doordat het tandvlees zich terugtrekt
 * Sterke verdikking van het slijmvlies ter hoogte van de tandwortels
 * Sterk ontstoken tandvlees, waaruit soms zelfs pus vrijkomt
 * Snijtanden die loszitten en soms zelfs uitvallen of afbreken

Diagnose
De dierenarts zal meestal de diagnose kunnen stellen op basis van het uitzicht van de snijtanden. Om meer zekerheid te hebben over de mate van tandoplossing en cementvorming en om vast te stellen welke tanden er betrokken zijn kunnen er röntgenfoto's gemaakt worden. Dat is vooral van belang om te bepalen welke tanden er eventueel getrokken moeten worden.

Behandeling
Er is op dit moment nog geen behandeling beschikbaar die de ziekte kan stoppen omdat nog niet bekend is waardoor deze veroorzaakt wordt. Wel kunnen de symptomen behandeld worden. Het gaat dan vooral om pijnstilling en het behandelen van de ontstekingen aan het tandvlees, door regelmatig schoonmaken en tandsteen verwijderen. Als de tanden erg los zitten is het vaak beter om ze te verwijderen omdat losse tanden erg pijnlijk kunnen zijn voor het paard. Vaak worden eerst alleen de buitenste snijtanden verwijderd omdat die het ergst aangetast zijn. Daarna kan de aandoening een tijd lang stabiel blijven. In sommige gevallen is de aandoening al zo ver gevorderd dat alle snijtanden aangetast zijn en dan kan het nodig zijn om alle snijtanden in één keer te verwijderen. In de meeste gevallen is het mogelijk om de tanden te verwijderen bij het staande paard. Het dier krijgt dan zware sedatie en pijnstilling, maar hoeft dus niet volledig onder narcose.

Preventie
Op dit moment is er nog niets bekend over eventuele preventie van EOTRH bij paarden. Dit komt voornamelijk omdat de onderliggende oorzaak van de aandoening nog niet achterhaald is.

Bronnen, referenties en/of voetnoten

 * https://www.knhs.nl/media/11951/ps04_veterinair_eotrh.pdf
 * https://www.paardenarts.nl/kennisbank/eotrh-aandoening-aan-voornamelijk-de-snijtanden-van-een-paard/
 * http://www.equide.be/eorth_paard.html