Navelbreuk

Een navelbreuk is een opening in de buikwand ter hoogte van de navel die na de geboorte niet vanzelf sluit. Dit kan tot problemen leiden als er darmen in de opening vast komen te zitten.

Oorzaak of etiologie
Ieder veulen heeft bij de geboorte een opening in de buik, waar de navelstreng met de tijdens de dracht voedende bloedvaten heeft gezeten. Na de geboorte breekt de navelstreng op een vastgesteld punt af en het restant van de navelstreng droogt op en valt er uiteindelijk vanzelf af. De opening die in de bindweefselplaat van de buikwand zit, en waar de bloedvaten doorheen hebben gelopen, moet in de loop der tijd vanzelf sluiten. Het gaatje in de bindweefselplaat van de buik dat overblijft na het afvallen van het stukje navelstreng, behoort vanzelf dicht te gaan, er behoort zich bindweefsel te vormen. Soms gebeurt dit niet volledig, en kan de opening in het bindweefsel blijven, de huid is wel gesloten. De opening kan variëren van enkele millimeters tot enkele centimeters.

Ziekteverloop of pathogenese
Beschrijf hier hoe de oorzaak leidt tot de uiteindelijke problemen waar het paard last van heeft.

Symptomen
Een navelbreuk kun je vaak herkennen aan een bobbel onder de buik, op de plaats van de navel. Dit bobbeltje hoeft echter niet altijd aanwezig te zijn, vooral bij grotere openingen kan de dunne darm makkelijk door het gaatje en weer terug geduwd worden. Het gat is bij inspanningen (zoals hinniken) echter wel altijd te voelen. Het is belangrijk om een duidelijk onderscheid te maken tussen een beklemde en een niet-beklemde navelbreuk. Bij een niet-beklemde navelbreuk voelt de bobbel op de buik zacht aan en kun je hem voorzichtig terug in de buik drukken. Dit is niet pijnlijk voor het dier. Wanneer je de inhoud van de bobbel voorzichtig in de buik gedrukt hebt, kun je meestal het gat in de buikwand voelen. Een veulen met een niet-beklemde liesbreuk is niet ziek en heeft hier geen last van.

Bij een beklemde liesbreuk zit er een darmlus klem in de navelbreuk. De bloedvoorziening naar de darm staat daardoor onderdruk en de darminhoud kan niet of moeilijk passeren. Dit geeft aanleiding tot koliek. Als je op de bobbel onder de buik duwt voelt deze hard aan en kan ook pijnlijk zijn. In dat geval heb je te maken met een spoedgeval en moet er zo snel mogelijk een dierenarts gebeld worden.

Diagnose
Een navelbreuk moet niet verward worden met een navelontsteking. Bij een navelontsteking zie je eveneens een bobbel onder de buik op de plaats van de navel. Deze voelt hard en gezwollen aan net als bij een beklemde navelbreuk. Bij een navelontsteking loopt er soms wat pus uit de navel en de bobbel voelt warm aan. Aanraken van een ontstoken navel kan pijnlijk zijn voor het paard.

Om dit onderscheid te maken kan gebruik gemaakt worden van echografie om de inwendige structuren van de navel in beeld te brengen. Ook het onderscheid tussen een niet beklemde navelbreuk en een gedeeltelijk beklemde navelbreuk kan op deze manier gemaakt worden.

Behandeling
Tot de leeftijd van een half jaar kan een navelbreuk zich nog spontaan sluiten. Bij een niet-beklemde navelbreuk wordt meestal geadviseerd om de darmlussen minstens 1 keer per dag terug in de buik te duwen en het dier goed in de gaten te houden. Als de navelbreuk beklemd raakt moet er meteen geopereerd worden. Als dat niet gebeurt wacht men tot het dier minimaal 6 maanden oud is. Het gat in de buikwand wordt dan gesloten door en een soort netje overheen te hechten. Na de operatie moet het veulen een maand boxrust zodat de weefsels de kans krijgen om netjes te helen. Laat er in ieder geval altijd zo snel mogelijk een dierenarts naar kijken.

Preventie
Je kunt een navelbreuk niet altijd voorkomen, er is namelijk niet altijd een specifieke oorzaak voor deze aandoening. In de praktijk zien we met regelmaat een navelbreuk als gevolg van een navelontsteking. Door direct na de geboorte de navelstreng van het veulen te ontsmetten en te zorgen voor een schone en droge omgeving, verklein je de kans op een navelontsteking en daarmee een (mogelijke) navelbreuk aanzienlijk.